


در سال ۱۹۷۲، رابرت ونتوری، دنیس اسکات براون و استیون ایزنور کتاب آموختن از لاسوگاس (Learning from Las Vegas) را منتشر کردند و معماران را به بازنگری در چشمانداز تجاری و فضای ساختهشدهای در ایالات متحده دعوت کردند که کمتر مورد توجه قرار گرفته و تا حد زیادی نادیده گرفته شده بود. تمایز مشهور آنها میان «اردک» (Duck)، ساختمانی که فرم آن معنایش را بیان میکند، و «سوله تزئینشده» (Decorated Shed)، سازهای معمولی که هویت آن از طریق نشانهها و نمادها منتقل میشود، یکی از فرضیات پذیرفتهشده مدرنیسم را به چالش کشید؛ این فرض که بیان معماری باید از فرم و عملکرد سرچشمه بگیرد. نویسندگان با بررسی بیلبوردها، نورهای نئونی، کازینوها و نوارهای تجاری لاسوگاس استدلال کردند که معماری باید زبانهای بصری فرهنگ مصرفگرایی آمریکایی را مطالعه کند.

پستمدرنیسم را میتوان نوعی رد وعدههای سنتی مدرنیسم دانست که اغلب با ارجاع به سبکهای تاریخی، تزئینات، طنز و پذیرش فرهنگ عامه شناخته میشود. بااینحال، رابطه آن با سرمایهداری آمریکایی پیچیدهتر از آن بود که صرفاً یک جنبش معماری شورشی یا واکنشی سختگیرانه به منافع شرکتهای بزرگ تلقی شود. مدرنیسم هویت بصری قدرتمندی برای شرکتهای آمریکایی فراهم کرده بود و برجهای شیشهای و طراحی مینیمالیستی را با بهرهوری و اقتدار نهادی پیوند میداد. آنچه پستمدرنیسم برای معماران و کارفرمایان فراهم کرد، بازتعریفی از چگونگی انتقال پیام توسط ساختمانها بود. این تحول در دورهای رخ داد که تمایز میان شرکتها، هویت مصرفکنندگان و ارزش نمادین محصولات، جایگاهی محوری در کسبوکارهای آمریکایی داشت.

پستمدرنیسم در عمل، قدرت زبان بصری را به رسمیت شناخت و به بستری برای شکلگیری فرمهای معماری متحولشونده و بلندپروازانه تبدیل شد. با شتابگرفتن رقابت بر سر تصاویر و هویت بصری در کسبوکارهای آمریکایی، معماری به ابزاری برای ساختن و بازتعریف فعالانه برندها تبدیل شد. ساختمانها بهعنوان نمادهایی قابلشناسایی طراحی شدند، فضاهای تجاری به امتدادی از تصاویر و هویت برندها تبدیل شدند و طراحی دیگر از فرایند تولید خواسته و میل مصرفکننده جداییناپذیر نبود. اگرچه واژگان معماری متمایز پستمدرنیسم در نهایت به حاشیه رفت، رویکرد آن به نمادپردازی تجاری، شرایطی را پیشبینی کرد که همچنان بر طراحی معاصر تأثیر میگذارد؛ شرایطی که در آن تشخیص مرز میان معماری و تجارت دشوار است.
هویت سازمانی و نمادپردازی معماری

پیش از آنکه پستمدرنیسم خط آسمان شهرها را شکل دهد، کسبوکارهای آمریکایی به ظرفیت معماری برای انتقال هویت سازمانی پی برده بودند. برج شیشهای و براق با مدرنیته شرکتی پیوند خورده بود؛ رویکردی که آسمانخراشهایی مانند ساختمان لِوِر (Lever House) و ساختمان سیگرام (Seagram Building) آن را تقویت میکردند. در همین حال، رویکرد هماهنگ شرکت IBM در طراحی گرافیک و توسعه محصولات نشان میداد که چگونه اصول مدرنیسم میتوانند تصویر عمومی یک شرکت را یکپارچه کنند. خنثیبودن و قابلیت توسعهپذیری طراحی، از طریق اقتدار سازمانی، مفاهیمی مانند عقلانیت، بهرهوری و پیشرفت فناوری را منتقل میکرد. مدرنیسم زبان بصری سرمایهداری آمریکایی بود، اما اتکای آن به جهانشمولی، فرصتهای محدودی برای ایجاد هویتهای متمایز میان کسبوکارهای مختلف فراهم میکرد.

در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، تحولات اقتصاد آمریکا رابطه میان شرکتها و تصویر عمومی راهبردی آنها را دگرگون کرد. گسترش بازارهای مصرف و تشدید رقابت، ارزش تجاری بیشتری به تمایز و متفاوتبودن بخشید. با رقابت شرکتها با یکدیگر، معماری ابزاری برای تبدیل اهداف انتزاعی سازمانی به فرمهای فیزیکی قابلشناسایی فراهم کرد. استقبال پستمدرنیسم از نمادهای فرهنگ عامه، واژگانی بصری متناسب با این محیط در حال تغییر در اختیار شرکتها قرار داد و به آنها امکان داد تمایز خود را از طریق معماری بیان کنند.

ساختمان AT&T در نیویورک، اثر فیلیپ جانسون و جان برگِی، تصویر متعارف برج شیشهای را رد کرد. ارجاعات تاریخی این ساختمان چیزی فراتر از چالشهای سبکی بودند؛ آنها در دورهای از تحولات عمیق در صنعت مخابرات، شرکت ارتباطاتی را با سنت و مشروعیت نهادی پیوند میدادند. از این منظر، این ساختمان تمایز میان «اردک» و «سوله تزئینشده» را که ونتوری و اسکات براون مطرح کرده بودند، پیچیدهتر کرد؛ زیرا خود معماری همزمان به بنای یادبود شرکتی و نشانهای تبدیل شد که شرکت از طریق آن هویت خود را منتقل میکرد.
تصویر سازمانی در تجربه تجاری

با پیوند خوردن هویت سازمانی به حضور رقابتی در بازار، نقش معماری از بازنمایی فراتر رفت و به خلق تجربه گسترش یافت. در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، کسبوکارها دریافتند که تمایز تجاری را میتوان از طریق فضاها، تجربهها، روایتها و تداعیهای پیرامون آنها ایجاد کرد. معماری به ابزاری قدرتمند برای تحقق این هدف تبدیل شد و فضاهای تجاری را به جلوههایی طراحیشده و هماهنگ از هویت برند تبدیل کرد؛ فضاهایی که در آنها، حالوهوا و اتمسفر محیط بر ارزش ادراکشده و انحصاریبودن یک برند تأثیر میگذاشت.

شرکت والت دیزنی از معماران خواست تا هویت تجاری آن را در قالب محیطهای فیزیکی متمایز بازآفرینی کنند. هتلهای سوان و دلفین در مجموعه والت دیزنی ورلد، اثر مایکل گریوز که در سال ۱۹۹۰ تکمیل شدند، با استفاده از فرمهای مجسمهوار عظیم و ترکیببندیهای نمایشی، مرز میان معماری، سرگرمی و جلوههای نمایشی تجاری را محو کردند. این مجموعه بهجای اولویت دادن به برنامههای متعارف هتلداری و سبکهای زیباییشناختی، با رویکرد دیزنی در خلق جهانی فراگیر همراه شد؛ جهانی که در آن معماری، روایت داستانی را تقویت میکرد. تمایل پستمدرنیسم به پذیرش نمادگرایی، تصاویر فرهنگ عامه و جلوههای نمایشی، آن را با الگوی تجاری فروش تجربه در کنار محصول سازگار کرد.

فردریک جیمسون در مقاله خود با عنوان «پستمدرنیسم یا منطق فرهنگی سرمایهداری متأخر» (Postmodernism, or the Cultural Logic of Late Capitalism)، پستمدرنیسم را بازتابی از تحولات اقتصادی و فرهنگی میداند که در آنها تصاویر و کالاها نقشی برجسته پیدا کردند. درحالیکه ونتوری و اسکات براون قدرت نمادپردازی تجاری در انتقال پیام را بررسی میکردند، جیمسون به این موضوع پرداخت که چگونه تجربههای فضایی معماری پستمدرن، ساختارهای هرچه پیچیدهتر سرمایهداری را منعکس میکنند. با زیر سؤال رفتن مرزهای میان مصرف، سرگرمی، کسبوکار و زندگی روزمره، رابطه میان معماری و برندسازی از نمای بیرونی ساختمان یا انتخابهای زیباییشناختی آن فراتر رفت.
چگونه مدرنیسم به یک برند تبدیل شد؟

تا اوایل قرن بیستویکم، شور و جلوههای پرزرقوبرق مرتبط با معماری پستمدرن تا حد زیادی محبوبیت عمومی خود را از دست داده بود و جای خود را به گرایش به مینیمالیسم و خویشتنداری در طراحی داده بود. این تغییر بیش از همه در معماری و طراحی شرکتهای فناوری و فروشگاههای لوکس مشهود بود؛ جایی که زبان زیباییشناختی مدرنیسم، نشانهای از ظرافت و نوآوری به شمار میرفت. بااینحال، بازگشت به اصول مدرنیسم به معنای کنار گذاشتن رابطه میان مصرفگرایی و ارتباطات در فرایندهای معماری نبود. این تحول از بسیاری جهات نشان داد که مدرنیسم چگونه میتواند زیباییشناسی معاصر و ارزشهای مرتبط با ظرافت را به هویتی قابلشناسایی تبدیل کند.

فروشگاههای اپل (Apple)، با بهرهگیری از لایههای شیشهای، دقت در جزئیات، فضاهای داخلی باز، چیدمانهای شفاف و محیطهای بصری با دقت کنترلشده، هویت معماری مشخصی ایجاد کردند که سادگی و رویکردی فناورانه و بسیار ظریف را منتقل میکند. این فضاها از اصول شفافیت و تقلیلگرایی مدرنیسم بهره میگیرند و راهبردی تجاری و هدفمند را شکل میدهند که در آن، تجربه معماری ارزشهای محصولات را تقویت میکند.

مفهوم «سوله تزئینشده» ونتوری و اسکات براون، سازه تجاری معمولی را از نشانههایی که از طریق آنها معنا منتقل میشود، متمایز میکرد. آنها معتقد بودند هویت معماری یا برندسازی کسبوکار، مستقل از فرم فیزیکی ساختمان عمل میکند. اما در فروشگاههای اپل، که نظام هویت بصری در سراسر محصولات و طراحی فضایی تقویت میشود، ساختمان نه صرفاً ظرفی برای نمایش نشانههای تجاری است و نه شیئی بیانی که فرم آن کاربریاش را منتقل کند. معماری در هماهنگی با تجربه برند طراحی میشود و همین امر، تفکیک فضای فیزیکی از بازنمایی تجاری را دشوار و حتی نامطلوب میسازد.

مهمترین تأثیر پستمدرنیسم بر معماران معاصر، نه به فرمهای نمادین معماری یا نمادپردازیهای گسترده، بلکه به پذیرش صریح ظرفیت و تمایل معماری برای برقراری ارتباط وابسته خواهد بود. نظامهای سرمایهداری امروزی ممکن است از تزئینات تاریخی یا خویشتنداری مدرنیستی بهره بگیرند و به این ترتیب، از زبانهای معماری متضاد بهعنوان ابزارهایی برای ایجاد تمایز تجاری استفاده کنند. پستمدرنیسم ممکن است سلطه سبکی خود را در شیوههای طراحی معاصر از دست داده باشد، اما پرسشهایی که درباره هویت مطرح کرد، همچنان برای درک چگونگی استفاده کسبوکارها از طراحی بهمنظور خلق ارزش و تجربه، بنیادی هستند.
معماری میل و خواسته

رابطه میان پستمدرنیسم و نظامهای سرمایهداری آمریکایی، حاصل همگرایی منافع در قدرت و ظرفیت معماری برای خلق معناست. ونتوری، اسکات براون و ایزنور ظرفیت ارتباطی چشمانداز تجاری را به رسمیت شناختند، درحالیکه شرکتها دریافتند معماری چگونه میتواند اهداف اقتصادی را به هویتهای فرهنگی تبدیل کند. اگرچه زبان معماری متمایز پستمدرنیسم تا حد زیادی به حاشیه رفته است، رویکرد آن به نمادگرایی، بازنمایی، طنز، تجربههای نمایشی و فرهنگ عامه، پیشبینیکننده محیط تجاریای بود که در آن معنای معماری از فرایند خلق ارزش جداییناپذیر است. مفهوم «سوله تزئینشده» امروزه همچنان اهمیت دارد، زیرا رابطه میان معماری و تصویر آن، نقشی محوری در چگونگی برقراری ارتباط کسبوکارها و در نهایت رقابت آنها ایفا میکند. نیمقرن پس از آنکه کتاب آموختن از لاسوگاس معماران را به آموختن از تجارت آمریکایی ترغیب کرد، معماری همچنان هویت تجاری را منتقل میکند و به ساخت برندها میپردازد.




























مطالب مرتبط
افراد دارای مهارت در این زمینه
Skilled professional in this field
در صورتی که در این زمینه تخصص یا مهارتی دارید، پس از ثبت نام در سایت و تکمیل فرم مشخصات شخصی ، پروفایل خود را به لیست زیر اضافه نمایید .
If you have expertise or skills in this field, please register on the website, complete your personal information form, and add your profile to the list below