داستان باورنکردنی چگونگی انتقال فاضلاب های برج خلیفه به خارج از شهر [ بروز رسانی ۱۴۰۵/۴/۱۶ ]

ممکن است به این موضوع فکر کرده باشید که بلندترین ساختمان جهان ، سازه ای که برای رسیدن به ارتفاع موردنظر خود به مهندسی و فناوری بسیار پیچیدهای نیاز دارد ، حتما یک سیستم فاضلابِ به همان اندازه چشمگیر خواهد داشت. متأسفانه، اینطور نیست زیرا این سازه به سیستم تصفیه فاضلاب شهری متصل نیست ! بنابراین وقتی در برج خلیفه از سرویس بهداشتی استفاده می کنید، این فاضلاب ها در واقع به خارج از شهر منتقل می‌شوند. آن هم با کامیون به خارج از شهر! ما صراحتاً از ناکارآمدی چنین سیستمی متحیر هستیم. یکی از پیشرفته‌ترین ساختمان‌های جهان به روش مخفیانه برای انتقال فاضلاب به یک مرکز تصفیه خارج از شهر متکی است. بنابراین به یاد داشته باشید، اگر از دستشویی برج خلیفه استفاده کردید، یک فرد بدبخت باید مدفوع شما را جمع کند و از دبی بیرون ببرد!

در ماه نوامبر، تری گراس از شبکه رادیویی آمریکایی NPR با کیت آشر، نویسنده کتاب " بلندی ها : آناتومی یک آسمان خراش" مصاحبه کرد. کیت آشر در این کتاب توضیح داده که چه اتفاقی برای فاضلاب برج خلیفه و دیگر ساختمان های بلند در دبی می افتد. تعداد زیادی ساختمان بلند در دبی وجود دارند و بسیاری از آنها به سیستم فاضلاب شهری متصل نیستند. به نظر می رسد که ساخت و ساز از نصب چنین بخش مهمی از هر ساختمان چند طبقه پیشی گرفته است. موردی که ظاهراً با تأیید اداره شهرسازی انجام شده است .  نشانه های زیادی از یک سیستم فاضلاب وجود دارد، اما این سیستم ظرفیت لازم برای کنترل خروجی یک برج 828 متری را ندارد.

در این مصاحبه، آشر توضیح داد که برخی ساختمان‌ها می‌توانند به سیستم فاضلاب شهری دسترسی داشته باشند، اما بسیاری از آنها در واقع برای بیرون آوردن فاضلاب از هر ساختمان‌ ، از کامیون‌های جداگانه استفاده می‌کنند و سپس در صف منتظر می‌مانند تا آن را در یک تصفیه‌خانه فاضلاب تخلیه کنند. بنابراین این یک سیستم نسبتاً ابتدایی است. کامیون ها اغلب تا 24 ساعت در صف منتظر می مانند تا بتوانند بار خود را تخلیه کنند. 

آنطور که وبگاه *گیزمودو محاسبه کرده ، یک ساختمان کامل با 35 هزار نفر ساکن ، روزانه 7 تن مدفوع به اضافه مقادیر زیادی فاضلاب اضافی برای دوش گرفتن، مسواک زدن دندان ها و غیره تولید می کند که در مجموع به 15 تن فاضلاب در روز می رسد.

(*گیزمودو: یک وب‌گاه در مورد طراحی، فناوری و مطالب علمی تخیلی است.)

ناکارآمدی چنین سیستمی حیرت‌انگیز است و این موضوع را مطرح می‌کند که چگونه معماری، چیزی فراتر از طراحی یک ساختمانِ شگفت انگیز است. معماران همچنین باید تأثیر ساختمان خود را بر بقیه شهر و نحوه تعامل آن را با شهر در نظر بگیرند. ساختن بلندترین ساختمان جهان خوب و پسندیده است، اما اگر مجبور باشید فاضلاب را از طریق کامیون های ناکارآمد و پرهزینه منتقل کنید،محکوم به شکست هستید.

تحلیل فنی: گذار از مدیریت پراکنده به زیرساخت متمرکز شهری

بسیاری از منتقدان در گذشته، عدم اتصال برج خلیفه به شبکه فاضلاب شهری را به عنوان یک نقص در طراحی زیرساختی این سازه عظیم قلمداد می‌کردند. اما از منظر مهندسی شهری، این موضوع نه یک نقص طراحی، بلکه نتیجه‌ی یک "شکاف زمانی میان توسعه‌ی معماری و توسعه‌ی زیرساخت‌های زیربنایی" (Infrastructure Lag) بود.

۱. چالش سیستم‌های غیرمتمرکز (Decentralized Systems):

در سال‌های ابتدایی بهره‌برداری، برج خلیفه به دلیل عدم تکمیل شبکه فاضلاب مرکزی (Centralized Sewerage Network) در محدوده Downtown Dubai، ناچار به استفاده از سیستم‌های تخلیه مکانیکی با استفاده از تانکرهای سپتیک بود. از دیدگاه مدیریت پسماند، این روش به دلیل هزینه‌های عملیاتی بالا، ریسک‌های زیست‌محیطی در مسیر حمل‌ونقل و عدم پایداری (Sustainability) در برابر حجم بالای خروجی، یک راهکار موقت و غیربهینه محسوب می‌شد.

۲. تحول زیرساختی و اتصال به شبکه اصلی:

با اجرای پروژه‌های عظیم زیرساختی توسط دولت دبی، از جمله گسترش شبکه فاضلاب عمیق و متمرکز، این چالش فنی برطرف شده است. امروزه، برج خلیفه و مجتمع‌های اطراف آن به شبکه فاضلاب شهری متصل شده‌اند که از فرآیندهای پیشرفته‌ی تصفیه و بازچرخانی آب (Water Reclamation) بهره می‌برد. این تغییر از حالت **Point-of-source disposal** (تخلیه در مبدأ) به سمت **Integrated Urban Water Management** (مدیریت یکپارچه آب شهری)، سطح ایمنی، بهداشت و پایداری محیط‌زیستی منطقه را به استانداردهای جهانی رسانده است.

۳. نتیجه‌گیری مهندسی:

واقعیتِ امروز نشان می‌دهد که برج خلیفه دیگر یک "جزیره زیرساختی" نیست. اتصال به شبکه مرکزی نه تنها چالش لجستیکی انتقال فاضلاب را از بین برده، بلکه امکان مدیریت علمی‌تر جریان‌های مایع (Fluid Dynamics) و کنترل حجم عظیم پساب‌های تولیدی در یک سیستم کنترل‌شده و یکپارچه را فراهم آورده است.